Yapay zekâ ile içtihat araştırması: Resmî veri tabanlarında doğru arama yöntemi

Hukuki bir sorunun cevabı çoğu zaman kanun metninde değil, yüksek mahkemelerin kararlarında şekillenir. Yapay zekâ bu kararlar hakkında konuşabilir; ancak güvenilir biçimde karar bulamaz. Doğru yöntem, yapay zekâyı aramanın hazırlığında ve okumanın düzenlenmesinde kullanmak, kararların kendisini ise resmî kaynaklardan bulmaktır.

Kısa cevap: İçtihat araştırmasında yapay zekâ üç işte faydalıdır: konuyu hukuki kavramlara dönüştürmek, arama terimleri üretmek ve bulunan kararları özetleyip karşılaştırmak. Kararlar ise Yargıtay Karar Arama, Danıştay Karar Arama, Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası ve UYAP Emsal Karar Arama gibi resmî sistemlerden bulunmalı ve tam metni okunmalıdır. Kararın tarihi, dairesi ve sonrasında içtihadın değişip değişmediği mutlaka kontrol edilmelidir.

5 adımlık yöntem

Olayı kavramlara çevirin: Yapay zekâdan olayınızdaki hukuki kavramları listelemesini isteyin.
Arama terimleri üretin: Her kavram için eş anlamlı ve uygulamada kullanılan ifadeleri çıkarın.
Resmî sistemde arayın: Terimleri ilgili veri tabanında deneyin; daire ve tarih filtresi kullanın.
Tam metni okuyun: Kararın olayını, gerekçesini ve sonucunu okuyun.
Özetleyin ve karşılaştırın: Bulduğunuz kararları yapay zekâya vererek karşılaştırma tablosu isteyin.

Hangi kaynak ne için?

Yargıtay: Hukuk ve ceza davalarında temyiz kararları.
Danıştay: İdari ve vergi davaları.
Anayasa Mahkemesi: Bireysel başvuru ve norm denetimi kararları.
UYAP Emsal: Bölge adliye mahkemeleri dahil geniş karar havuzu.
HUDOC: Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararları.

Kararı değerlendirirken

Karar tarihi yeni mi; sonrasında kanun değişti mi?
Aynı dairenin daha yeni ve farklı yönde kararı var mı?
İçtihadı birleştirme veya Hukuk Genel Kurulu kararı var mı?
Olay sizin olayınıza gerçekten benziyor mu?

“Aşağıdaki olay için resmî karar arama sistemlerinde kullanabileceğim hukuki kavramları ve 15 arama ifadesini listele. Karar numarası verme. Sonra ben bulduğum kararları sana vereceğim; onları karşılaştırmanı isteyeceğim.”

Bilgi notu: Bazı ülkelerde hâkim bazında karar analizi yapılması tartışma konusudur; Fransa 2019'da hâkimlerin kimliğine dayalı istatistiksel profilleme yapılmasını yasakladı. İçtihat araştırmasında odak, hâkim değil hukuki sorun olmalıdır.

Sık sorulan sorular

Yapay zekâdan doğrudan emsal karar isteyebilir miyim?

İsteyebilirsiniz; ancak verdiği kararlar uydurma olabilir. Her karar numarası resmî sistemde aranmalı ve tam metni okunmalıdır.

UYAP Emsal ile Yargıtay karar arama arasında fark var mı?

Yargıtay karar arama, Yargıtay'ın yayımladığı kararları içerir. UYAP Emsal ise bölge adliye mahkemeleri dahil daha geniş bir karar havuzu sunar.

Eski bir Yargıtay kararına dayanmak riskli mi?

Karar sonrasında kanun değişmiş veya daire görüşünü değiştirmiş olabilir. Eski kararları kullanırken aynı konudaki güncel kararları da kontrol edin.

Av. Hayri Efe Savran & Av. Eda Özuğur

Bu içerik, Ankara Çankaya'da faaliyet gösteren Özuğur & Savran Hukuk ve Danışmanlık Bürosu kurucu avukatlarının editoryal katkısıyla, HukukOkur'un hukuk okuryazarlığı yaklaşımı doğrultusunda genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut olayın hukuki değerlendirmesi olayın tüm ayrıntılarına göre değişebilir.

ozugursavran.comGüzeltepe, Özvatan Sokağı No:20/4, 06690 Çankaya/Ankara+90 552 524 42 26 av.efesavran@gmail.com av.edaozugur@gmail.com hukuk@ozugursavran.com

Resmî ve kurumsal kaynaklar

Yargıtay Karar Arama Danıştay Karar Arama Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası UYAP Emsal Karar Arama AİHM — HUDOC İçtihat Veri Tabanı Mevzuat Bilgi Sistemi

İlgili rehberler

Yapay zekâ uydurma Yargıtay kararı verirse: Halüsinasyon içtihat nasıl anlaşılır?Yapay zekânın verdiği kanun maddesi yürürlükte mi? Mülga ve değişik madde kontrolü ChatGPT ve benzeri araçlara hukuk sorusu nasıl sorulur?

Yayın yaklaşımı ve düzeltme bildirimi